Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir ölçüttür; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye ateşlemeden girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın çıplak kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Bu aşamada no. 1 tubos aroma profili benzeri tüple korunan bir kutu ve sivri uçlu tekli puro benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte damakta beliren koku ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek sayılır hem de bu basit adım sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele dayandırır. Notu hemen yazmak iyi olur, zira hafıza çabucak silikleşir. Aynı çubuğu iki kez koklamak yanılmayı azaltır zira kalabalık ortamlarda ince kokular çabucak gözden kaybolur. Yoğunluk kendi başına kalite göstergesi değildir; sadece gücü gösterir. Bu yüzden ilk tadımda sabırlı olmak ve ölçütleri baştan belirlemek işin temeli olur. Kriter netleşince her puro aynı cetvelle tartılır böylece yorumlar birbiriyle tutarlı olur. Değerlendirme sırasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda durursa dikkat güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle ölçmek doğru olmaz ayrıca erken davranıp sonuç çıkarmak kolay yapılan bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde tat genellikle hafif ve temiz başlar elbette bu düzen her çubukta birebir geçerli olmayabilir. No. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer çünkü gerçek karakter çoğu zaman bu kısımda saklıdır. İkinci evrede aroma gücü sıklıkla yükselir ama notalar koyulaşır ve çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim eksik kalır. Petit churchills gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç gelir nitekim bu yüzden yavaş gitmek fayda getirir. Sonlara doğru ısı yükseldiğinden sertçe tonlar öne çıkabilir gerçekten ısınan yaprak kendi karakterini yalnızca orta kısımda gösterir. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha adil sonuç verir. Bölümlerin sınırı genellikle net olmaz, bu yüzden kabaca üç parçaya ayırmak işinizi görür. Değişimleri fark etmek adına nefes sıklığını değiştirmemek önemlidir. Art arda çekmek sıcaklığı yükseltir ve tadı bozar.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu puanlamak öznel izlenimi daha okunur hâle getirir mutlaka sabit aydınlatma ve sessiz bir köşe seçilmelidir. Birden beşe giden bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu durum tadım notlarını kişiden kişiye daha tutarlı yapar. Bir hafif aromayı, 5 de ağızda uzun süre kalan güçlü aromayı anlatır böylece dikkat bölünmez ve not kalitesi yükselir. On beş dakikalık puro benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt basamaklarda yer alır hem de ileride bakıldığında hangi noktayı kastettiğiniz hemen anlaşılır. Romeo julieta petit julietas kutusu gibi aynı boydaki bir kutu ise tatlı tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Notu vermeden önce birkaç çekiş almak gerekir diğer taraftan ondalık notlar vermek gereksiz bir yük getirir. Skalayı her tadımda aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın orta noktası genellikle tercih edilen değerdir, zira ılımlı çubuklar çoğunluğu kapsar. Uç noktalardaki notlar gerçekten istisnai hâllerde verilmelidir. Böylece not defteri anlamlı kalır.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını ve yoğunluğunu belirgin biçimde etkiler bu nedenle yanış çizgisinin düzgün ilerlemesini de gözlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk hızla yanar, dolayısıyla baharatlı notalar çabuk belirir gerçekten ince çubuklarda ısı birikimi çok daha hızlıdır. Petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca gözlemlersiniz ısınma hızı ise tadı hemen değiştiren bir etkendir. Geniş çaplı çubuklarda duman daha serin gelir ve aromalar daha geç açılır ve bu hız aromanın okunma süresini kısaltır. Regalias de londres benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler küllenme dengesizse not kısmına eklenmelidir. Serin duman aromayı daha ayrıntılı yapar ama gücünü azaltmaz aksine geniş gövdede ısı daha uzun bir süreye dağılır. Dolayısıyla kalınlığı not defterine yazmak unutulmamalı. Farklı çaplarda iki ürünü aynı oturumda denerken ilk olarak inceyi ardından geniş çaplıyı seçmek mantıklıdır. Bu şekilde güçlü aroma ince olanın tadını bastırmaz. İkisi arasındaki ara süresi en az yarım saat tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Lezzet iki yoldan gelir: damaktaki his ve burun boşluğunun duyduğu koku hâlbuki ikisi birbirini besler ama eş anlamlı değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek adına bu iki kanalı ayrı kaydetmek iyi olur bu fark ilk bakışta önemsiz görünse de yorumları epey değiştirir. Dumanı ağızdan bırakırken burundan hafifçe bırakmak burun geçişi yöntemidir mesela ılık bir nefes aromayı çok geniş açar. Short churchills benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle aroma tarafını net verir ayrıca nezle halindeyken yapılan tadımlar güvenilir olmaz. Yirmi dakikalık ince puro benzeri ince bir çubuk de fındıksı notayı daha hızlı geçirir sert bir çekiş ise narin tonları örter. Yoğunluk dilde zayıf ama burunda yüksek çıkabilir benzer biçimde çok sıcak bir öğünden hemen sonra duyarlılık azalır. Bu iki notu karşılaştırmak öğretici olur; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını önler. Yeni başlayan tadımcılar için önce koku yoluyla gelen ipuçlarına bakmak işi basitleştirir. Deneyim arttıkça dil kısmı de detay vermeye başlar. Değişik aromaları adlandırmayı alışkanlık yapmak algıyı keskinleştirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Ağız doyduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan zayıf algılanır ayrıca öğün aralarında tadım yapıyorsanız bu önlem daha da önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra oda sıcaklığında bir yudum su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen yoğunluğun olduğu gibi görmenizi mümkün kılar. Romeo y julieta wide churchills gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda daha uygundur zira yorgun bir ağız en belirgin notayı dahi silik gösterir. Şekersiz kahve kavrulmuş notalarını öne çıkarır, tatlı içecek ise notaları gölgeler ayrıca çok soğuk içecekler dili uyuşturur ve aroma hissini düşürür. Puritos serisi gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası su ile daha net anlaşılır bu yüzden hazırlık aşaması atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her seferinde sabit tutmak karşılaştırmayı korur nitekim yoğun şekerli sıvıdan sonra baharatlı notalar olduğundan güçlü görünür. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Su ve kahve dışında çay da düşünülebilir; asıl mesele seçimin şekersiz olmasıdır. Ağız tazelendikten ardından iki üç dakika ara vermek faydalıdır. Aceleyle başlanan tadım sıklıkla hatalı sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk formatında içim kısa olduğundan yoğunluk dalgalanması daha dar bir aralıkta kalır ayrıca başlangıç notu bu boylarda çabucak silinebilir. Dolayısıyla başlangıç ve bitiş arasındaki farkı görmek daha zordur bu yüzden küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha sabırlı incelenmelidir. 20 club sigarillo aroma profili gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır ve yoğunluğu izlemeyi kolaylaştırır çünkü her çekişin ağırlığı daha fazladır. 20 mini sigarillo yoğunluğu nasıl gibi mini ölçü de kakao tonunu çabucak ortaya koyup sona erer zira geçiş dakikalar değil saniyeler içinde gerçekleşir. Mini ölçülerde iki adet denemek tek çubuktan daha güvenilir sonuç sunar bu nedenle düzenli ve dengeli çekiş tercih edilir. Kutu aroması başlangıçtaki ilk notu belirler bu nedenle not almayı yanış sürerken değil de hemen bitince denemek daha rahattır. Bunu ayrıca kaydetmek yararlıdır. Boy küçüldükçe tat ayrıntısı azalır, ama güç algısı korunabilir. Bu yüzden küçük çubuk notlarını puro notlarıyla doğrudan kıyaslamamak gerekir. Ayrı sayfa açmak işe yarar.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Tek seferlik bir deneme yoğunluk hakkında güvenilir bir fikir vermez demek ki her tadım önceki denemenin üstüne eklenir. Ruh hali, oda kokusu ve saat izlenimi etkiler bu alışkanlık birkaç denemeden ardından belirgin fayda verir. Dolayısıyla küçük bir not defteri açmak işe yarar yoksa aynı notalar defalarca baştan öğrenilir. 20 aniversario tadım notları benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında sedir notası aynı kalıyor mu anlaşılır ayrıca aynı çubuğa dönüp göz atmak gelişimi ölçmenizi sağlar. Bastiones kutusu tadım notları gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar oynadığını gösterir bu da boşa emeğe yol açar. Saat, puro adı ve not tabloya girilmelidir nitekim ilk notlar ileride okunduğunda ilginç sapmalar gösterir. Notlar arasında iki puandan fazla sapma varsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçütünüz netleşir. Defterde öz ifadeler uzun paragraflardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm güçlü ahşap tonu gibi bir not yeterli olur. Sonradan okunduğunda net olmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Dolgunluk, dumanın damaktaki dokusunu tarif eder; aroma gücü ise notaların şiddetidir zira bu iki ölçüt aynı doğrultuda hareket etmek mecburiyetinde olmaz. İkisi sıklıkla birbirinin yerine anılır, oysa bağımsız değerlendirilir bu iki kavramı ayrı düşünmek nihayetinde daha dürüst bir değerlendirme ortaya çıkarır. El principe neye benzer benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sütlü kahve notasını net taşıyabilir örneğin ağır bir içim sönük bir aromayla gelebilir. La cabaña aroma profili gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla badem notasını yüksek taşır kaldı ki ağır bir duman aromasız de olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro yüksek aroma verebilir tersi hâl da geçerlidir. Farkı görmek için iki puan yazmak işe yarar bu nedenle tek kelimeyle yoğun demek yerine ayrı ayrı değerlendirmek önerilir. Gövdeye bakıp yoğunluğu hesaplamak yanlış sonuç verir. Birbirine yakın gövdeli iki ürün arasında yoğunluk farkı bulmak hassas bir beceridir. Bu becerinin gelişmesi zaman ile tekrarlı not tutmayı ister. Sonuçta en güvenilir kriter kişisel tercihiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, aroma algısını en az tütün kadar şekillendirir demek ki en iyi tadım koşulları sabitlemekle başlar. Nemi düşük bir havada tütün hızlı yanar böylece keskin notalar abartılır bu sebeple ortam koşullarını de kayda geçirmek akıllıca olur. Aşırı nemli havada ise duman tıkanır hem de lezzet silikleşir ısı de yaprağın yanma hızını etkileyen başka bir değişkendir. La prado gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu nemi hesaba katmak yararlıdır aksi halde farklı günlerde çıkan not farkı üründen sanılabilir. San cristobal magnífico puro benzeri orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa ayrım net okunur tadım günü seçerken bunu unutmayın. Temiz hava odadaki kokuları azaltır, yoğun koku ise algıyı bozar oysa gerçek neden çoğu zaman odadaki hava veya esinti çıkar. Tadımı hep aynı odada yapmak en tutarlı yoldur. Kapalı bir odada koku yoğunlaşırsa ikinci denemenin tadı yanlış okunabilir. Kapı açıklığı bırakmak çoğu zaman işe yarar. Rüzgar çok güçlüyse kül düzeni bozulur.